Zo snel als de zwakste schakel.

Het kabinet heeft een nieuw actieplan. Het heet Van plan naar thuis en komt van de Ministeriële Taskforce Versnelling Woningbouw, waarin zes bewindspersonen onder leiding van de minister-president samen aan tafel zitten. De opdracht: structureel 100.000 woningen per jaar. De afgelopen acht jaar kwamen er gemiddeld zo'n 86.000 bij. Tot en met 2039 zijn er 1,2 miljoen nodig.

Het plan zet een beeld neer dat blijft hangen. Woningbouw is een estafetteloop, en we zijn zo snel als de zwakste schakel. Een project kan in elke fase stilvallen: bij de grond, bij het geld, bij de regels, bij het stroomnet, bij de stikstof.

Wij vinden het een van de beste analyses van de woningbouwketen die een kabinet de afgelopen jaren heeft gemaakt. En omdat het een eerlijke analyse is, loont het om hem als ontwerpopdracht te lezen. Want een estafette kun je op twee manieren sneller maken. Je kunt harder lopen. Of je kunt minder vaak het stokje doorgeven.

Waar de keten nu hapert

Het actieplan knipt de keten in vier fasen: initiatief, haalbaarheid, vaststelling en realisatie. Per fase noemt het de knelpunten, en ze zijn herkenbaar voor iedereen die bouwt.

Op papier is er genoeg: 823.400 woningen aan plannen voor 2026 tot en met 2030. Maar 53 procent daarvan is nog zacht en kan veranderen of uitvallen. De voorfase van een gebiedsontwikkeling duurt gemiddeld zeven tot acht jaar. De productiviteit in de bouw staat sinds 2017 stil, en er zijn te weinig mensen. Bereikbaarheid is naar verwachting een knelpunt voor 280.000 woningen tot en met 2035. Netcongestie is het meest acuut in de regio Flevopolder, Gelderland en Utrecht.

En dan staat er een zin die ons meer raakte dan alle cijfers. Wonen, zorg, werk, mobiliteit, energie, groen en voorzieningen moeten samen worden ontwikkeld. Dit gebeurt nu nog onvoldoende. Voorzieningen komen soms te laat, of helemaal niet.

Het plan meet de wissels. Wij proberen er zo veel mogelijk uit de keten te halen.

01Minder wissels in de bouw

Een traditionele toren is een reeks overdrachten. Ontwerp, dan fundering, dan casco, dan gevel, dan afbouw. Elke fase wacht op de vorige.

Liven Tower draait die volgorde om. De woningen worden als complete modules gemaakt bij VDL De Meeuw, terwijl op de kavel de fundering wordt gelegd. De bouwplaatsfase duurt daardoor circa 42 weken in plaats van circa 84. En omdat Liven Tower een product is dat we herhalen, en geen ontwerp dat we elke keer opnieuw bedenken, begint niet elk project bij nul.

Het actieplan zet op precies dit spoor in: minimaal de helft van de nieuwbouw industrieel vanaf 2030, verankerd in woondeals en prestatieafspraken. En het kabinet wil het Besluit bouwwerken leefomgeving aanpassen, zodat woningconcepten met een volledige typegoedkeuring geen technische bouwvergunning meer nodig hebben maar een informatieplicht. Het streven is medio 2028. Voor een herhaalbaar product is dat een wezenlijke stap.

02Hoogbouw die de businesscase helpt

Het actieplan is eerlijk over hoogbouw. Meer woningen op dezelfde grond geven meer ruimte in de businesscase, maar hoogbouw leidt soms juist tot aanzienlijk hogere bouwkosten. Dan blijft er minder over voor grond en publieke investeringen, en lopen onderhandelingen vast.

Dat is waarom modulair en hoog bij ons samengaan. Voor onze eerste toren in Almere rekenen we met circa 20 procent lagere ontwikkel- en bouwkosten dan traditioneel, bij een vaste mix van 50 procent sociale huur en 50 procent middenhuur. De cijfers zijn indicatief en gebaseerd op Randstad 21. Woningcorporatie De Alliantie kocht die toren: 332 woningen, bouwstart 2028.

03De buurt komt tegelijk aan

Hier zit volgens ons de belangrijkste schakel, en hij staat niet in de bouwplanning. Als de voorzieningen pas jaren na de woningen komen, of nooit, dan is de estafette gelopen maar is er geen finish. Mensen hebben een voordeur, maar geen buurt.

Het actieplan noemt wat er integraal onderdeel van een gebiedsontwikkeling moet zijn: een school, winkelruimte, betaalbare ruimte voor werk, een huisarts, een buurthuis. Het wil zorgzame buurten, waarin ontmoeting centraal staat.

Bij Liven Tower is dat geen aparte fase. De plint is onderdeel van het gebouw, en dus van dezelfde planning. In Almere is dat circa 2.000 m² aan zorg, gemeenschap, mobiliteit en technologie, en die exploiteert Liven World zelf. Wie er als eerste komt wonen, heeft vanaf de eerste dag een plek beneden waar hij de buren tegenkomt.

04Ruimte maken voor de straat

Bereikbaarheid en parkeren staan in het plan als knelpunt in de haalbaarheidsfase. Wij zien parkeren ook als ontwerpvraag. Waar onderin het gebouw auto's staan, kan geen buurt ontstaan.

Rond Randstad in Almere bouwen we daarom één mobiliteitshub voor het gebied: 811 plekken in zes lagen, inclusief deelauto's, ook voor de buren die er hun parkeernorm inkopen. Zo komt de begane grond van de torens vrij voor de plint.

05Voor wie het plan schrijft

Het actieplan laat woningzoekenden aan het woord. Een starter die niet weg kan bij haar ouders. Een stel van rond de zeventig dat al zes jaar een gelijkvloerse seniorenwoning zoekt in hun eigen dorp. Het kabinet wil afspraken over ouderen- en studentenhuisvesting in de woondeals.

Liven Tower is gemaakt om die groepen onder één dak te brengen. Liven Studio voor wie begint, Liven World voor wie midden in het leven staat, Liven Life voor wie lang thuis wil blijven. Dezelfde plint, dezelfde hub, dezelfde buurt. Doorstromen betekent dan een andere verdieping, geen andere stad.

Waar we de overheid nodig hebben

We versnellen het deel dat wij in de hand hebben. Vergunning, netaansluiting en grond blijven het kritieke pad, en dat pad loopt via de overheid. Onze eerste torens komen in Almere Stad, onderdeel van het nationaal grootschalige woningbouwgebied MRA Oost, in de regio waar de netcongestie het meest acuut is. Een fabriek kan modules sneller maken. Ze kan ze niet sneller aansluiten.

Daarom drie voorstellen, om het actieplan nog beter te laten werken.

Meet ook de buurt. De voortgang wordt gevolgd in vier fasen, van zachte plannen tot opgeleverde woningen. Tel daar de voorzieningen bij die tegelijk met de woningen worden opgeleverd. Dan wordt per gebied zichtbaar of de buurt meekomt.

Neem de plint mee in het gebiedsbudget. Vanaf 2027 kunnen gemeenten de bijdragen van het ministerie bundelen in één integraal gebiedsbudget. Laat een plint met zorg, ontmoeting en werk daar een volwaardige plek in krijgen, net als de weg en het riool.

Geef voorrang aan wat de keten afmaakt. Waar netcapaciteit schaars is, helpt het om voorrang te geven aan projecten die niet alleen woningen maar ook voorzieningen opleveren. Het plan noemt aansluitingen met maatschappelijke prioriteit al. Een buurt die in één keer af is, hoort daarbij.

Van plan naar thuis

De titel van het actieplan zegt het goed. Een plan is pas klaar als er iemand thuiskomt. Wij voegen er één ding aan toe: thuis is niet alleen de woning, maar ook de straat waar je je buren tegenkomt. Laten we die in dezelfde estafette meenemen, zodat hij niet later hoeft te komen.